Meahcásteapmi, jávrebivdu ja boraspirehálddašeapmi - Bargiidbellodaga sámediggeválggaprográmma 2005
Mehciid ávkkásallan ja geavaheapmi leat dehálaš eaktun bisuhit sámi ássama.
Bargiidbellodaga mihttomearrin lea ahte báikkálaš álbmot sáhttá atnit ovddasvástádusa iežaset guovlluid hálddašeamis.
Boraspirepolitihka mihttomearrin ferte leat sihkkarastit sámi ealáhusvuođu birgenvuođu. Sápmelaččat fertejit maiddái beassat ávkkástallat dan resurssa maid boraspire ovddasta.
Luonddu ávkkástallan lea sápmelaččaid álgo eallinláhki.
Dan dihte leat jávrebivdu, bivdu, murjen ja eará luondduávkkástallan leamaš ja leat ain mearkkašahtti ekonomalaš ávkin máŋgga báikkis.
Báikkálaš olbmuin lea maiddái eará beroštupmi guovlluide go čielga bargodietnasa dáfus. Guovlluin lea eanas sápmelaččaide stuora ávki ja mearkkašupmi dállodoalloekonomiija dáfus, ja nu maiddái buresloaktima dáfus ja dasa lassin stuora kultuvrralaš mearkkašupmi.
Mohtorjohtolat biebmoháhkama oktavuođas ferte dáhpáhuvvat dárkkistuvvon vugiid mielde.
Máŋgga johkaleagis lea luossabivdu leamaš sámi kultuvrra guovddáš bajásdoalli. Maŋemus čuohtejagi lea luossabivdu leamaš dehálaš maiddái mearrasápmelaččaide ollu guovlluin. Dát ferte vuhttot lágain ja njuolggadusain, vai árbevuoigatvuođat ja geavahanvuogit sihkkarastojuvvojit.
Ferte álggahuvvot ja čađahuvvot árvoháhkanprográmma luondduluosa hárrái.
Boraspirehálddašeapmi
Boraspirepolitihka mihttomearrin ferte leat sihkkarastit sámi ealáhusvuođu birgenvuođu. Sápmelaččat fertejit maiddái beassat ávkkástallat dan resurssa maid boraspire ovddasta.
Bohccuid ja šibihiid massin guohtumiin boraspiriide lea dađi mielde šaddan stuora váttisvuohtan sámi guovlluid boazodollui ja eanandolluid.
Massimat leat buot njealji boraspire geažil mat Norggas leat dán áigge. Erenoamážit dagahit geatki ja albbas stuora vahágiid boazo- ja sávzadolliide. Maiddái gumpe ja guovža vahágahttet dáid ealáhusaid. Boazodoallu gillá maiddái stuora vahágiid go goaskinat váldet ollu njuoratmisiid.
Vuotnabivdu sámi guovlluin lea sakka vaháguvvan das go njuorju gurre vuonaid. Njuorjomárramat dagahit maiddái stuora vahágiid bivdoneavvuide. Berre addot vejolašvuohta eanet bivdit njurjoid, ja dasa lassin geavahit njurjo resursan.
Bargiidbellodaga oaidnu lea ahte sámi boazodoallu, ja eanandoallu ja guollebivdu sámi guovlluin fertejit suodjaluvvot dakkár stuora sisabahkkemiid ja billistemiid vuostá mat maŋemus jagiid leat leamaš boraspireroasuid ja njuorjomárramiid geažil.
Bargiidbellodat áigu čađahit boraspirepolitihka mii addá boazodollui ja eanandollui oadjebas ja dássedis dilálašvuođa, nu ahte iešguđet riikkaidgaskasaš soahpamušaid ulbmilat oktiiheivejuvvojit ja biddjojit dan oktavuhtii man mielde Norgga stáhtas lea ovddasvástádus sámi álbmoga ektui. Dán dáfus lea sámi boazodoallu erenoamáš dilis, ja Bargiidbellodat áigu bargat dan ovdii ahte ásahuvvo boraspirestruktuvra mii addá boazodollui dárbbašlaš oadjebasvuođa ja ráfi.
Dan dihte leat jávrebivdu, bivdu, murjen ja eará luondduávkkástallan leamaš ja leat ain mearkkašahtti ekonomalaš ávkin máŋgga báikkis.
Báikkálaš olbmuin lea maiddái eará beroštupmi guovlluide go čielga bargodietnasa dáfus. Guovlluin lea eanas sápmelaččaide stuora ávki ja mearkkašupmi dállodoalloekonomiija dáfus, ja nu maiddái buresloaktima dáfus ja dasa lassin stuora kultuvrralaš mearkkašupmi.
Mohtorjohtolat biebmoháhkama oktavuođas ferte dáhpáhuvvat dárkkistuvvon vugiid mielde.
Máŋgga johkaleagis lea luossabivdu leamaš sámi kultuvrra guovddáš bajásdoalli. Maŋemus čuohtejagi lea luossabivdu leamaš dehálaš maiddái mearrasápmelaččaide ollu guovlluin. Dát ferte vuhttot lágain ja njuolggadusain, vai árbevuoigatvuođat ja geavahanvuogit sihkkarastojuvvojit.
Ferte álggahuvvot ja čađahuvvot árvoháhkanprográmma luondduluosa hárrái.
Boraspirehálddašeapmi
Boraspirepolitihka mihttomearrin ferte leat sihkkarastit sámi ealáhusvuođu birgenvuođu. Sápmelaččat fertejit maiddái beassat ávkkástallat dan resurssa maid boraspire ovddasta.
Bohccuid ja šibihiid massin guohtumiin boraspiriide lea dađi mielde šaddan stuora váttisvuohtan sámi guovlluid boazodollui ja eanandolluid.
Massimat leat buot njealji boraspire geažil mat Norggas leat dán áigge. Erenoamážit dagahit geatki ja albbas stuora vahágiid boazo- ja sávzadolliide. Maiddái gumpe ja guovža vahágahttet dáid ealáhusaid. Boazodoallu gillá maiddái stuora vahágiid go goaskinat váldet ollu njuoratmisiid.
Vuotnabivdu sámi guovlluin lea sakka vaháguvvan das go njuorju gurre vuonaid. Njuorjomárramat dagahit maiddái stuora vahágiid bivdoneavvuide. Berre addot vejolašvuohta eanet bivdit njurjoid, ja dasa lassin geavahit njurjo resursan.
Bargiidbellodaga oaidnu lea ahte sámi boazodoallu, ja eanandoallu ja guollebivdu sámi guovlluin fertejit suodjaluvvot dakkár stuora sisabahkkemiid ja billistemiid vuostá mat maŋemus jagiid leat leamaš boraspireroasuid ja njuorjomárramiid geažil.
Bargiidbellodat áigu čađahit boraspirepolitihka mii addá boazodollui ja eanandollui oadjebas ja dássedis dilálašvuođa, nu ahte iešguđet riikkaidgaskasaš soahpamušaid ulbmilat oktiiheivejuvvojit ja biddjojit dan oktavuhtii man mielde Norgga stáhtas lea ovddasvástádus sámi álbmoga ektui. Dán dáfus lea sámi boazodoallu erenoamáš dilis, ja Bargiidbellodat áigu bargat dan ovdii ahte ásahuvvo boraspirestruktuvra mii addá boazodollui dárbbašlaš oadjebasvuođa ja ráfi.
Čálit
Cavgil ustibii