Ođđa válgaortnet Sámediggái – gulaskuddan

Ođđa válgaortnet Sámediggái – gulaskuddan

Čujuhit gulaskuddanreivii beaiváduvvon 16.04.2007 ja gulaskuddandokumentii Ny valgordning til Sametinget – Fagutvalgets rapport 4. april 2007.

Guovdageainnu bargiidbellodat (GBB) buktá čuovvovaš cealkámuša áššái:

Cealkámuša váldočuoggát leat ordnejuvvon seamma fágalávdegotti raportta váldočuoggáid ortnega mielde.

Jienastuslohku:
GBB lea ovttaoaivilis daidda dárkkuhemiide maid lávdegoddi evttoha, mii guoská čuovvovaš áššiide:
- giellagáibádus go dieđiha iežas jienastuslohkui (ahte alddis/váhnemis/áhkus dahje ádjás/máttaráhkus dahje máttarádjás lea leamaš sámegiella ruovttugiellan mánnávuođas)
- jienastuslogu namma: lea vuogas rievdadit jienastuslogu nama (Samemanntallet -> Sametingets valgmanntall), vai namma deattuha jienastuslogu ulbmila


Válgabiiret:
Lávdegoddi čujuha dasa, ahte dálá válgabiirejuogus ee. leat hui stuora erohusat válgabiiriid sturrodagas, ja ahte geahččalit divvut dán disproporšunalitehta iežas evttohusaiguin.

Lávdegoddi evttoha ee. ahte Guovdageainnu, Kárášjoga ja Porsáŋggu suohkanat galggašedje šaddat oktan válgabiiren. GBB oaidná dás sihke heajos ja buriid beliid.
- Jus namuhuvvon suohkanat dahket ovtta válgabiire, de dát šaddá liige stuorámus válgabiire, mii sisttisdoallá lahka 30 % dain olbmuin geat leat čálihuvvon jienastuslohkui. Dát gal spiehkasta lávdegotti ulbmilis, mii lei unnidit sturrodaterohusa/disproporšunalitehta gaskal válgabiiriid.
- Jus namuhuvvon suohkanat dahket ovtta válgabiire, de dát ii vuhtiiváldde daid oktavuođaid mat leat gaskal siseanansuohkaniid ja mearragáttesuohkaniid ee. boazosámiid johtinminstara vuođul, ja dat maid nanne polariserema gaskal mearragáttesuohkaniid ja siseanansuohkaniid.
- Namuhuvvon suohkanat leat árbevirolaččat gullan oktii hálddahuslaš ovttadahkii (dološ Kistrand kommune), ja leat dál ásahan ođđa formaliserejuvvon ovttasbarggu Ávjovári álgoálbmotregiuvdnan. Dát attášii lunddolaš hálddahuslaš rámma válgabiirii.
- Jus válgabiire šaddá seamma go Ávjovári regiuvdna, de dat sáhttá nannet politihkalaš ovttasbarggu regiuvnna siskkobealde, ja dahkat álkibun loktet ja čađahit politihkalaš áššiid, mat leat dehálaččat regiuvdnii.

Go vihkkedallá dáid áššiid, de Guovdageainnu bargiidbellodat háliida deattuhit daid rámmaid mat Ávjovári regiuvdna ráhkada. Mii maid deattuhit daid vejolašvuođaid maid dás oaidnit, ahte nannet politihkalaš ovttasbarggu mii boađášii ávkin regiuvdnii. GBB dalle gávnnaha, ahte doarjut evttohusa ásahit válgabiire, mas leat Guovdageainnu, Kárášjoga ja Porsáŋggu suohkanat. Mii goitge oaivvildit ahte go dát šaddá liige stuorimus válgabiire jienasteddjiid logu dáfus, de livččii lunddolaš ahte biire oppalaš áirraslohku loktana dálá logu ektui (válgabiires berrejit leat eanet go 9 áirasa Sámedikkis).

Listudivvunvejolašvuođat:
Eai leat mearkkašumit

Jienaid lohkan:
GBB lea ovttaoaivilis lávdegottiin, ahte lea dárbu effektiviseret jienaid lohkama Sámediggeválgga oktavuođas. GBB doarju evttohusa, ahte dušše ovddalgihtiijienasteapmi galgá leat vejolaš dain suohkaniin gos leat unnit go 30 olbmo jienastuslogus.