Čállán Willy Ørnebakk
Sámi oahpponeavvut - ođđa jurddašeapmi vai ođđa jagit mas buvttada vuorkkáide?
Bargiidbellodaga sámediggejoavku háliida vuoruhit sámegiela ealáskahttima, ja áigu geahččalit láhčit buot dilálašvuođaid dasa ahte girjjit mat duođai gávdnojit, beroškeahttá báikkálaš dilálašvuođain ja suohkanlaš bušeahttagiččuin. Skuvlamánáid beroštumit leat dehálepmosat.
2008-05-23 Webmaster-I
Sámi oahpponeavvut - ođđa jurddašeapmi vai ođđa jagit mas buvttada vuorkkáide?
Lea ollu čalmmustahttojuvvon ahte ohppiin, geat háliidit sámegiela oahpaheami skuvllas, váilot oahppogirjjit. Ollu jagiid leat Sámedikki áirasiidda čilgejuvvon ahte dán dilálašvuhtii lea sivvan ahte gávdnojit beare unnán girječállit. Buohkat hirpmahuvve go aitto almmustahttojuvvui ahte duođai gávdnojit badjel 240 gárvvistuvvon girjji, – oktiibuot sullii 150 000 girjji lágádusaid vuorkkáin.
Oalle unnán girječálliide lea čielgasit stuora bargu nagodit čuovvut girjebuvttadeami dađistaga go moatti jagi gaskkain ain ođđa oahppoplánat dohkkehuvvojit. Oahpponeavvuid galgá buvttadit golmma iešguđet sámegillii buot ahkecehkiide, mánáidgárddis gitta joatkkaskuvlii, girjehámis ja maiddái digitálalaččat, ja iešguđet veršuvnnas ohppiide geain lea sámegiella vuosttaš- dahje nubbegiellan.
Leat máŋggageardánis sivat man dán dillái lea šaddan, ja sáhttá guhká digaštallat dan birra, muhto loahpalaččat lea skuvlaeaiggáda ovddasvástádus fuolahit ahte ohppiin leat dárbbašlaš oahpponeavvut, ja ahte girjjit mat gávdnojit ostojuvvojit sisa. Dál lea hui iešguđetlágan dilli iešguđet skuvllain riikkas. Muhtin suohkanat leat oastán sisa buot girjjiid mat gávdnojit, ja earát fas čielgasit eai leat dahkan iežaset barggu. Nubbegielat ohppiide, ja earenoamážit lulli- ja julevsámeguovllus váillahit hirbmadit gárvvistuvvon girjjiid. Dađibahábut lea šaddan beaivválaš vásáhussan ollu ohppiide oažžut oahpaheami stensiillaiguin, ja ollugat dasa nu dolket ahte heitet sámegielfágain. Dál lea unnume lohku ohppiin geat válljejit sámegiela.
Dál ruhtada Sámediggi juohke girjeprošeavtta lágádusaid ohcamiid vuođul. Ruhtadeapmi máksá buot buvttadangoluid – girječálli rájes gitta prentemii ja juohkimii.
Lágádusain lea márkanfievrredeapmái ja vuovdimii ovddasvástádus.
Sámediggi galgá dál ođastit oahpponeavvobuvttadeami strategalaš plána. NSR (Norgga sámiid riikkasearvi) dađibahábut ovddidii árvalusa mii mielddisbuktá ahte dálá vuogádat jotkojuvvo, vaikko ollu jagiid leat vásihan ahte dáinna lágiin girjjit eai olle ohppiide. Árvalusas lea čielgasit čállojuvvon: “ Jus stáhta ii juollut eanet ruđa, de joatkit mii numot ovdal.”
Bargiidbellodaga árvalus lea ahte galgá ollásit ruhtadit girjebuvttademiid, maiddái dan veaháža maid lágádusat galget dinet. Mii háliidit ahte girjjit dás duohko galget sáddejuvvot nuvttá ohppiide dađistaga go leat gárvvisin buvttaduvvon. Bargiidbellodaga sámediggejoavku háliida vuoruhit sámegiela ealáskahttima, ja áigu geahččalit láhčit buot dilálašvuođaid dasa ahte girjjit mat duođai gávdnojit, galget ollet daidda geat dárbbašit daid, beroškeahttá báikkálaš dilálašvuođain ja suohkanlaš bušeahttagiččuin. Skuvlamánáid beroštumit leat dehálepmosat.
Ráđđehus árvala ođastuvvon stáhtabušeahtas ahte joatkkaskuvlla oahppogirjjit galget boahtte jagi rájes šaddat nuvttá nu ahte buohkat ožžot seamma vejolašvuođa ohppui.
Háliida go Sámediggi dan seamma oahppogirjjiid dáfus ohppiide geat válljejit sámegiela, vai oažžut go loahpalaččat fas ođđa plána seamma čovdosiin go ovdal vai mis moatti jagi geahčen leat 300 000 oahppogirjji vuorkkás?
Lea ollu čalmmustahttojuvvon ahte ohppiin, geat háliidit sámegiela oahpaheami skuvllas, váilot oahppogirjjit. Ollu jagiid leat Sámedikki áirasiidda čilgejuvvon ahte dán dilálašvuhtii lea sivvan ahte gávdnojit beare unnán girječállit. Buohkat hirpmahuvve go aitto almmustahttojuvvui ahte duođai gávdnojit badjel 240 gárvvistuvvon girjji, – oktiibuot sullii 150 000 girjji lágádusaid vuorkkáin.
Oalle unnán girječálliide lea čielgasit stuora bargu nagodit čuovvut girjebuvttadeami dađistaga go moatti jagi gaskkain ain ođđa oahppoplánat dohkkehuvvojit. Oahpponeavvuid galgá buvttadit golmma iešguđet sámegillii buot ahkecehkiide, mánáidgárddis gitta joatkkaskuvlii, girjehámis ja maiddái digitálalaččat, ja iešguđet veršuvnnas ohppiide geain lea sámegiella vuosttaš- dahje nubbegiellan.
Leat máŋggageardánis sivat man dán dillái lea šaddan, ja sáhttá guhká digaštallat dan birra, muhto loahpalaččat lea skuvlaeaiggáda ovddasvástádus fuolahit ahte ohppiin leat dárbbašlaš oahpponeavvut, ja ahte girjjit mat gávdnojit ostojuvvojit sisa. Dál lea hui iešguđetlágan dilli iešguđet skuvllain riikkas. Muhtin suohkanat leat oastán sisa buot girjjiid mat gávdnojit, ja earát fas čielgasit eai leat dahkan iežaset barggu. Nubbegielat ohppiide, ja earenoamážit lulli- ja julevsámeguovllus váillahit hirbmadit gárvvistuvvon girjjiid. Dađibahábut lea šaddan beaivválaš vásáhussan ollu ohppiide oažžut oahpaheami stensiillaiguin, ja ollugat dasa nu dolket ahte heitet sámegielfágain. Dál lea unnume lohku ohppiin geat válljejit sámegiela.
Dál ruhtada Sámediggi juohke girjeprošeavtta lágádusaid ohcamiid vuođul. Ruhtadeapmi máksá buot buvttadangoluid – girječálli rájes gitta prentemii ja juohkimii.
Lágádusain lea márkanfievrredeapmái ja vuovdimii ovddasvástádus.
Sámediggi galgá dál ođastit oahpponeavvobuvttadeami strategalaš plána. NSR (Norgga sámiid riikkasearvi) dađibahábut ovddidii árvalusa mii mielddisbuktá ahte dálá vuogádat jotkojuvvo, vaikko ollu jagiid leat vásihan ahte dáinna lágiin girjjit eai olle ohppiide. Árvalusas lea čielgasit čállojuvvon: “ Jus stáhta ii juollut eanet ruđa, de joatkit mii numot ovdal.”
Bargiidbellodaga árvalus lea ahte galgá ollásit ruhtadit girjebuvttademiid, maiddái dan veaháža maid lágádusat galget dinet. Mii háliidit ahte girjjit dás duohko galget sáddejuvvot nuvttá ohppiide dađistaga go leat gárvvisin buvttaduvvon. Bargiidbellodaga sámediggejoavku háliida vuoruhit sámegiela ealáskahttima, ja áigu geahččalit láhčit buot dilálašvuođaid dasa ahte girjjit mat duođai gávdnojit, galget ollet daidda geat dárbbašit daid, beroškeahttá báikkálaš dilálašvuođain ja suohkanlaš bušeahttagiččuin. Skuvlamánáid beroštumit leat dehálepmosat.
Ráđđehus árvala ođastuvvon stáhtabušeahtas ahte joatkkaskuvlla oahppogirjjit galget boahtte jagi rájes šaddat nuvttá nu ahte buohkat ožžot seamma vejolašvuođa ohppui.
Háliida go Sámediggi dan seamma oahppogirjjiid dáfus ohppiide geat válljejit sámegiela, vai oažžut go loahpalaččat fas ođđa plána seamma čovdosiin go ovdal vai mis moatti jagi geahčen leat 300 000 oahppogirjji vuorkkás?
Skriv ut
Tips en venn